Amsterdam, Filmmuseum, donderdag 29 januari 2009

Uwe Boll. De reputatie van deze verguisde Duitse regisseur, die vooral bekend is geworden met videogame-adaptaties als 'House of the Dead' en 'Bloodrayne', is legendarisch. Hij is, naar eigen zeggen, de enige filmmaker wiens naam in recensies wordt aangehaald voordat zelfs maar de titel genoemd is. Een nieuwe Boll-film is namelijk niet alleen maar een stukje celluloid: het is een gebeurtenis. Uwe Boll wordt gezien als de Ed Wood van onze generatie - oftewel, als de slechtste regisseur van dit moment - en is keer op keer het mikpunt van snerende commentaren en vileine woordgrapjes. Maar hier laat Boll zich niet door van de wijs brengen, zo laat hij tijdens een interview met een vijftal journalisten in het Amsterdamse Filmmuseum duidelijk weten. "Ik ben niet iemand die zijn kop in het zand steekt. Als iemand mij aanvalt, val ik ook aan. Ik vertrek niet met de staart tussen de benen en ga ook niet voor altijd iemands kont kussen omdat het een criticus is."

De filmmaker gaat verder met het uiten van zijn ongenoegen over zijn imdb-rating: "De critici willen me gewoon afkraken en zien niet dat ik nu andere films maak. Het is onvoorstelbaar dat 'In the Name of the King' onder 'Aeon Flux' en 'Catwoman' geplaatst wordt." Boll is van mening dat er sprake is van een soort persoonlijke hetze in filmland: dat critici niet meer objectief naar zijn films kijken, maar ze vooral de grond in schrijven omdat het een Boll-film is. En misschien heeft hij wel een punt. Er wordt immers enorm veel rommel gemaakt, en of Bolls werk nu echt het onderste van de schroothoop vertegenwoordigt, is nog maar sterk de vraag. Boll: "Het is oneerlijk en heeft niets te maken met de realiteit. Ik kan zo 25 films per jaar opnoemen - van 'Love Guru' tot 'Speed Racer' - die op imdb een cijfer krijgen tussen de 5 en 7, maar volkomen bagger zijn. Dus wat de fuck is hier aan de hand? Als ik 'Indiana Jones 4' zou hebben gemaakt, had de film een 1,4 gekregen. Maar omdat het Spielberg is, denken mensen dat ze niet kunnen zeggen wat ze echt vinden. Het "mooiste" is nog de hele achtervolging met jeeps in de jungle. Volkomen belachelijk. Als ik zoiets zou maken, zou ik helemaal worden afgemaakt." Wat natuurlijk best een treffend voorbeeld is, aangezien die hele sequentie sterk aanvoelt als een videogame.

Boll is niet direct begonnen met het maken van videogame-bewerkingen en zijn huidige satirische, politieke inslag met 'Postal' - overigens ook een game-adaptatie - is daarnaast niet een geheel nieuwe ontwikkeling. Toen hij echter merkte dat game-verfilmingen meer geld opleverden, heeft hij zich daar op toegelegd. Misschien dat deze commercieel ingegeven keuze de reden is geweest voor de slechte kwaliteit, of in ieder geval de slechte ontvangst, van het gros van zijn films. Het is de vraag of hij zijn slechte reputatie nog van zich af kan schudden, ook wanneer hij nu andere, en hopelijk betere films, gaat maken. Films waar hij echt gepassioneerd over is en al zijn creatieve en inhoudelijke ideeën in kwijt kan. Films als 'Postal', bijvoorbeeld, wat tot nu toe zijn meest gekoesterde film is.

Er is nauwelijks een speld tussen te krijgen wanneer Boll praat over de achtergrond en de reden voor het maken van 'Postal', zijn film waarin alles en iedereen er van langs krijgt, maar vooral de Amerikaanse politiek. Hij windt zich vooral op over de invloed van religie op politiek en regering. "De film is niet bedoeld om een grap te maken van 11 september. De politiek is juist een grap: wat er aan de hand is in de wereld. Bush zou de gevangenis in moeten! Hij is niet veel beter dan Al Qaeda en de Taliban. De Amerikanen zijn op een zelfde manier de weg kwijt. In een film als 'Borat' kun je dit zelfs zien wanneer hij die kerk ingaat... Iemand moet deze mensen wakker schudden en uitleggen dat ze knettergek zijn en geen stemrecht zouden mogen hebben. Het zijn net kinderen!", zo stelt de fanatieke Boll. Hij gaat verder: "Ik ben blij dat Obama nu president is, maar er werd nog steeds ontzettend veel gebeden op het Capitool tijdens zijn inauguratie. Wat heeft dat te betekenen? Je moet weten dat er geen religie is. Het spijt me om dit te moeten zeggen, maar er is geen God. Het is allemaal door mensen bedacht. Misschien weet niemand dit, maar de bijbel is geschreven door mensen. Er zijn wetenschappelijke dingen die bewezen kunnen worden. En dan zijn er illusies zoals religie. Je mag best in God geloven, daar heb ik niets tegen. Maar als dit invloed uitoefent op de manier waarop we de aarde besturen, dan hebben we een groot probleem. En we moeten dit verschijnsel stoppen, omdat hierdoor alle moeilijkheden zijn ontstaan."

Boll heeft dus een uitgesproken mening wanneer het gaat om religie en de Amerikaanse politiek, maar zijn ongenoegen hierover is niet het enige dat hij besloot te ventileren in 'Postal'. Echt alles en iedereen wordt belachelijk gemaakt. Hij wilde duidelijk zoveel mogelijk taboes doorbreken. Maar vertroebelen al die ander doelwitten en shockerende scènes niet de duidelijke kritiek op Amerika? Wordt de film hierdoor niet platter? Boll: "Postal heb ik ook een beetje voor mezelf gemaakt, en óver mezelf en mijn positie in de wereld. Ik wilde laten zien dat niemand veilig is. Je kunt niet naar de film kijken en onderuitgezakt lachen om "die domme moslims", want drie kwartier later zul je iets zien dat jou of jouw denkbeelden beledigt. Ik vond het belangrijk om een film te maken die van alle kanten beledigend is."

Ondanks zijn rebelse karakter en zijn (tot nu toe veelal) dubieuze films, lijkt Boll meer en meer een filmmaker te willen worden die iets te vertellen heeft. Zijn laatste film betreft zelfs een heus psychologisch drama. Het waar gebeurde verhaal gaat over een gevangenis in Duitsland waar drie mannen een gevangene hebben verkracht en gemarteld, totdat hij zichzelf uiteindelijk heeft opgehangen. Boll: "We hebben deze film geschoten met, onder andere Edward Furlong, en iedereen moest in de gevangenis overnachten. Niemand kon eruit; het resulteerde echt in een soort method acting. Het is zware kost en een hele realistische film, waarin je mensen in feite in monsters ziet veranderen. Het was heel intens en ik ben erg trots op de film."

Boll lijkt dus de serieuze kant op te gaan. Het is alleen te hopen dat de critici zijn films nog wel serieus willen nemen. "Dat is een probleem," geeft Boll toe, "Het is erg jammer dat ze alleen naar de persoon achter de film kijken en niet objectief genoeg naar de film zelf. Veel critici doen hun werk niet serieus genoeg. Het is zoals François Truffaut zei: 'Een goede criticus moet een lezer altijd vertellen waar de film over gaat. Veel critici proberen alleen mij af te kraken, wat nergens op slaat. De recensie moet inhoud bevatten." En wie weet: misschien gaat dit ook gebeuren nu Boll zelf ook steeds meer inhoud in zijn films lijkt te gaan stoppen. Eerlijk oversteken, dus. We houden hem in de gaten...

Tekst en foto: Bart Rietvink