Amsterdam, Lloyd Hotel, maandag 19 januari 2009

Ter gelegenheid van de promotie van ‘Let the Right One In’, die officieel op 23 april 2009 in de Nederlandse bioscopen in première gaat, bezoekt de Nederlandse, maar voornamelijk in Zweden woonachtig en werkzame, cameraman/cinematograaf Hoyte van Hoytema Amsterdam. Voor Movie 2 Movie-medewerker Lodi Meijer een unieke gelegenheid om met deze goedlachse beeldkunstenaar, die later die dag zoals hij zelf zegt met de billen bloot moet wanneer de film vertoond wordt bij het Netherlands Society of Cinematographers, een gesprek aan te knopen.

Hoyte is geboren in Zwitserland, maar heeft in Polen aan de beroemde Film School in Lódz gestudeerd. “Uit de contacten die ik tijdens mijn studie heb overgehouden volgde een klus in Noorwegen, dat weer leidde tot een aantal opdrachten in Zweden.” Voor Hoyte was het dus niet meer dan een logische stap om dichtbij zijn werk te gaan wonen. Hij heeft geen spijt van zijn beslissing. “Ik denk dat wanneer je speelfilm georiënteerd bent dat de werkwijze universeel is. Het maakt niet uit of je nu in Nederland of in Zweden bent.” Hij legt uit: “De Scandinaviërs en de Nederlanders hebben wel hetzelfde gevoel voor humor, temperament en esthetiek . Ik voelde me daar dan ook vanaf het begin heel goed thuis en heel relaxed.”

Over hoe hij bij dit project betrokken is geraakt zegt Hoyte, die in Scandinavië een aantal speelfilms, televisieseries en reclamefilms heeft gedaan, dat Tomas (Alfredson) iets in zijn werk gezien moeten hebben waarvan hij dacht dat hij dat misschien wel kon toepassen in zijn werk. Na een ontmoeting bleek dat tussen de heren sprake was van een bepaalde chemie. “Op intuïtief niveau kunnen wij heel goed met elkaar opschieten,” aldus Hoyte, die zijn keuze of hij al dan niet meewerkt aan een project voornamelijk laat afhangen van de regisseur en het script. “In een ideale situatie heb je een goede regisseur en een goed script, maar met een minder script kan het nog steeds heel interessant zijn.” Belangrijk is voor Hoyte ook de interpretatie van het script en het gevoel dat je erbij hebt. Hij heeft op zich geen voorkeuren, maar wil wel dat hij zich aangetrokken voelt tot het verhaal. “Het mooie van ‘Let the Right One In’ is dat het op meerdere manieren uit te leggen valt; een liefdevolle en een cynische.” Hij vervolgt met: “De meest liefdevolle manier is om te beseffen dat Eli en Oskar zo ontzettend van elkaar afhankelijk zijn omdat zij allebei het slachtoffer van iets zijn en elkaar daarin vinden.” Maar daarentegen luidt de cynische variant van Hoyte dat Eli de vrucht is van Oskars fantasie en dat wat Eli voorstelt eigenlijk is wat Oskar wil zijn en zou kunnen en willen doen. Dit laatste is een meer duistere uitleg.

‘Let the Right One In’ is voor horrorbegrippen in het algemeen een lichte film. De hoofdpersonen voelen zich het veiligst in het donker. Eli natuurlijk omdat zij een vampier is en Oskar omdat hij als gepest jongetje zich wil afschermen van de buitenwereld. Ongezien blijven is dan in principe een veiligheid; hoe donkerder hoe minder kwetsbaar. “Wij willen juist die kwetsbaarheid laten zien. Hiervoor hebben wij het lichtniveau omhoog gebracht of juist het licht op een onnatuurlijk wijze gebruikt.” Een voorbeeld hiervan is de hoeveelheid licht bij de scènes op het plein in de avond, maar ook het licht in het appartement van Eli. Het licht in haar appartement is karakterloos en ongezellig. Je weet niet precies uit welke richting het komt. Volgens Hoyte heet dit spray light. “Het heeft te maken hoe licht eruit zou zien wanneer je het in een spuitbus stopt en dan vervolgens in een kamer zou spuiten. Het is richtingloos opvullicht.”

“We wilden de horror en het onbehaaglijke niet maken vanuit een soort van duisternis waarbij een duveltje uit een doosje springt.” Hoyte vindt de sfeer heel belangrijk. “Het zijn ook bijvoorbeeld straatlantaarns, waarvan het licht weerkaatst via de sneeuw op de gebouwen waardoor een laag contrast ontstaat. Er ontstaat een stilte, die versterkt wordt doordat de sneeuw ook nog eens alle geluiden opzuigt.” ‘Let the Right One In’ neigt naar een silent movie omdat er ook nog eens weinig dialogen zijn. Alleen het hoognodige wordt gezegd en dan nog in korte zinnen. “Ik denk dat voor Tomas heel belangrijk was dat de tekst meer iets was dat op een poëtisch niveau moest functioneren en niet zozeer op een informatief niveau”. Hoyte vindt ook dat tegenwoordig veel te vaak alle informatie in een film via tekst gebracht wordt en de beeldspraak en de kracht van beelden vermeden wordt.

In deze film zitten een heleboel scènes die technisch heel gecompliceerd zijn, waardoor het noodzakelijk was om met hele geavanceerde oplossingen te komen. Hierbij werd gebruik gemaakt van een mix van analoge en digitale technieken. “Maar de scènes die eigenlijk nog veel belangrijker zijn en belangrijk waren zijn de heel erg intieme scènes tussen Oskar en Eli. Ik bedoel eigenlijk tussen twee kinderen die elkaar ontmoeten, elkaar leren kennen en die alletwee een geheim hebben en ontzettend terughoudend zijn. De scenes bij het klimrek die ontzettend fragiel en kwetsbaar zijn. Hoe we dat hebben gedaan, daar ben ik het meeste trots op. Die scènes kosten heel erg veel inspanning om die precies goed te krijgen. Het is voornamelijk non-verbale communicatie waarbij ze elkaar ook niet aankijken. Je bent als gepest jongetje natuurlijk altijd een figuur die zich wegdraait van iemand die jou recht in de ogen aankijkt. Je kan proberen om de camera er tussen in te krijgen, maar je moet altijd proberen om een bepaalde integriteit te behouden, terwijl je ook het apatische moet benadrukken. En ik hoop dat we daar ook wel een beetje succesvol in zijn gebleken.”

Over succes heeft ‘Let the Right One In’ niet te klagen. De ene na de andere filmprijs wordt in ontvangst genomen. Hoyte geeft toe dat er veel goede onafhankelijke films zijn die ondanks dat zij heel goed zijn, niet die bekendheid krijgen die de films verdienen. “Wij hebben toch wel geluk gehad met deze film, die toch meer heeft gedaan dan je zou mogen verwachten van zo’n film. Meer in ieder geval dan we in onze stoutste dromen hadden kunnen hopen.”

Tekst en foto: Lodi Meijer