Amsterdam, Ambassade Hotel, dinsdag 2 juni 2009

Movie 2 Movie had de eer om, ter gelegenheid van het uitkomen van de film 'Chéri', regisseur Stephen Frears te interviewen, tijdens een één-op-één gesprek in het Ambassade Hotel in Amsterdam. Het was om meer dan één reden een unieke gebeurtenis. Om te beginnen lijkt Frears totaal geen last te hebben van ijdelheid en is hij ook niet van plan zich op te laten jagen door mensen om hem heen. Hij is de rust zelve, als een Zen-boeddhist. De ontmoeting spreekt al boekdelen. Vlak voor het interview heeft hij even een korte siësta gehouden op zijn hotelkamer en wanneer hij tenslotte verschijnt, is hij gekleed in een outfit dat zijn pyjama geweest zou kunnen zijn, heeft hij warrige haren en moet hij duidelijk nog even aan het licht wennen. Een kopje thee en een stukje appeltaart, die hij snel bestelt, zullen vast wonderen doen. Zittend in een rustige kamer, en met een vage twinkeling in Frears’ ogen, kan het gesprek beginnen.

Frears is berucht om zijn korte antwoorden en zijn gevoelde ongenoegen voor cliché-vragen, maar hij is gelukkig meteen bij de les als hij de vraag krijgt of hij van tuinieren houdt. Lichtelijk verbaasd vraagt hij naar de reden voor deze vraag, en wanneer hij dan hoort dat het om de prachtige tuinen gaat die in 'Chéri' te zien zijn, is hij wel enigszins gevleid. "Een geweldige vrouw met de naam Cécile heeft ze gemaakt. Mijn vrouw is toevallig tuinier. Ze is ook een schilder en maakt ontzettend mooie tuinen." In de film zijn de tuinen ook werkelijk adembenemend. Soms waan je je als kijker in een schilderij van Monet. "Dat was mijn idee," vertelt Frears trots. "Ik heb ze niet gemaakt, maar het was mijn idee, om zo'n soort doorgang te maken met bloemen en planten. De Fransen hebben niet echt zulke tuinen, dus we moesten het zelf allemaal maken en bedenken."   Frears laat weten dat, in tegenstelling tot wat er in het persmateriaal staat, het helemaal geen uitdaging was om een actrice te vinden die de rol van Léa op zich zou nemen. "Nee, het was overduidelijk zodra ik erover na begon te denken, dat het Michelle Pfeiffer moest worden." Het is een logische keuze. De rol vraagt om iemand die oud(er) is, maar toch nog mooi. Een kwetsbaar iemand, maar ook een zelfverzekerd en intelligent persoon. Iemand met een mysterieuze uitstraling. En Michelle Pfeiffer heeft dit allemaal.

Bovendien had Frears al eerder met Pfeiffer gewerkt, voor zijn 'Dangerous Liaisons', nota bene ook een bewerking van een Franse roman. Hoewel beide films te maken hebben met seks en liefde en de impact hiervan op de personages, ziet Frears Pfeiffers rol in 'Chéri' niet echt als een verlenging, of juist een omkering van haar rol in 'Dangerous Liaisons'. In ieder geval heeft hij hier niet bewust bij stil gestaan. "Het is gewoon toeval. En het zijn allebei Franse romans." Ook kan hij geen antwoord geven op de vraag of hij zich in het bijzonder aangetrokken voelt tot een bepaald soort verhaal. "Het is erg moeilijk voor me om die vraag te beantwoorden. Niet omdat ik 'm wil ontwijken, maar omdat ik in feite gewoon thuis zit en scripts lees. En dan kijk ik waar die me mee naartoe nemen. Christopher [Hampton, de scenarioschrijver, BR] heeft me nu twee keer naar Franse romans geleid."

"Waarschijnlijk is er wel iets waar ik me toe aangetrokken voel," vervolgt Frears, "maar ik zou niet kunnen karakteriseren waar precies mijn interesses liggen. Dat zul jij waarschijnlijk eerder weten dan ik, omdat je verschillende films van mij gezien hebt." De regisseur zegt dat zijn keuze voor scripts afhangt van zijn stemming of wat er zich op dat moment in zijn (onder)bewustzijn afspeelt. "Maar uiteindelijk lees je gewoon iets, en moet je meegenomen worden op een soort avontuur." Frears voelt ook niet de noodzaak om zijn eigen films te analyseren, hoewel dit sporadisch toch wel eens voorkomt. "Na een jaar of tien jaar zie ik soms wel eens in waarom ik destijds een bepaalde film heb gemaakt. Langzaam maar zeker worden dan wel motieven duidelijk." Verrassend genoeg weet Frears een ontboezeming te doen over een zeer recente film: "Je doet het natuurlijk omdat je het interessant vindt, maar 'The Queen' verraste me. De uiteindelijke film was namelijk veel ruimhartiger jegens de koningin dan ik gedacht had. Ik had er niet zo erg over nagedacht. Ik wist wat de gebeurtenissen waren die verteld moesten worden, maar dan neemt de film je ineens mee in onverwachte richtingen." Dit is ook deels mogelijk omdat de regisseur niet alles van tevoren op rigide wijze vastlegt. "Er is altijd een soort openheid tijdens het filmen, en de mogelijkheid om het verhaal te laten ademen. Ik bedenk meestal gewoon wat en dan zie ik wel wat er gebeurt."

Het is verleidelijk om naar parallellen in de films van Frears te zoeken, maar het blijkt vaak tevergeefs. Tenminste, heel bewust en diepzinnig is de regisseur hier niet mee bezig. Zo is er in het begin van 'Chéri' een verzameling foto's te zien van Michelle Pfeiffer, waaronder een oude uit 'Dangerous Liaisons', maar veel moet daar niet achter gezocht worden. "We probeerden foto's van Michelle te vinden toen ze jong was, en dat was er één. Ik moest er om lachen," laat de regisseur simpelweg weten. Dat lijkt toch op zijn minst een aspect te zijn waar hij toe aangetrokken is: humor. Het maken van 'Chéri' vond Frears best wel een uitdaging: "Het was erg moeilijk. Ik wilde het verhaal vertellen op een amusante en intelligente manier. Het lastige was dat er van alles tegelijk gebeurt, op verschillende niveaus: extern en intern. De personages zeggen dan bijvoorbeeld het ene, maar denken het andere. En je moet het allebei kunnen communiceren." Maar hij wilde de film dus ook amusant maken. En actrice Kathy Bates was hierbij erg belangrijk: "Ik vind haar altijd erg grappig en ik vond het dan ook een goed idee toen werd voorgesteld om haar te gebruiken. Ik wist dat de rol grappig moest worden," aldus Frears. De film zelf heeft ook veel humor, die voor een groot deel al in de oorspronkelijke roman van Collette zat, zo vertelt Frears, maar waarvan ook delen door de makers zijn bedacht.

Zoals de voice-over die de film inleidt en soms van commentaar voorziet. "Het is zo'n bizarre wereld, die móet je gewoon introduceren. Het is net als met Maurice Chevalier in 'Gigi'. Het is een hele vreemde wereld, dus vertel je het publiek wat er allemaal gaande is."

Natuurlijk interesseerde het centrale thema - het tragische liefdesverhaal tussen een jongen en een (veel) oudere vrouw - Frears ook erg. "Het is een beroemde, subversieve roman, die alle relaties op zijn kop zet. Toen ik opgroeide zaten films vol met mannen van vijftig die met meisjes van twintig omgingen, Audrey Hepburn, bijvoorbeeld. Het duurde een tijdje voordat ik erachter kwam dat het leven niet zo in elkaar zit." Kennelijk heeft Frears zelf dus niet de geneugten van een relatie met een veel jongere vrouw mogen proeven? "Jonge vrouwen vinden je gewoon oud," stelt Frears. "Ze vinden je belachelijk, heb ik gemerkt. Maar ik ben een getrouwde man, dus ik tel niet echt mee. En het was natuurlijk niet zoals in de films." Wat is dan eigenlijk zijn mening over de veel gehoorde stelling dat mannen alleen maar knapper worden als ze ouder worden, en vrouwen niet. "Dat zei mijn vrouw laatst ook nog tegen me. We hadden het erover in het weekend. De vrouwen die ik ken lijken allemaal opgelucht te zijn dat ze niet meer om hun uiterlijk hoeven denken. En de mannen, tja... Ik kan wel zien dat ik ontspannen in mijn vel zit. En misschien zie je er daarom wel gelukkiger uit. Minder gekweld of zo."

Stephen Frears is verantwoordelijk voor enkele prachtige werken in de cinema: 'My Beautiful Laundrette' - een controversieel drama dat Daniel Day Lewis aan het publiek introduceerde -, het eerder genoemde 'Dangerous Liaisons', 'The Grifters', 'Dirty Pretty Things', 'The Queen'. Maar de filmmaker heeft hier geen sterallures door gekregen. Wanneer hij geconfronteerd wordt met een eigen citaat, waarin hij stelt dat hij "vond dat hij iets aan de Kunsten kon toevoegen" door filmmaker te worden, ontkent hij deze uitspraak in alle toonaarden. Nee, hij studeerde rechten en vond dit saai, en als leerling van een filmregisseur merkte hij dat hij zelf ook deze vaardigheden had. Hij heeft ook geen missie, dat hij het publiek iets wil vertellen. Tenminste, hij zou niet die woorden willen gebruiken. Wat zijn dan zijn favoriete films? Misschien dat die informatie ons nog iets meer over Frears kan vertellen. Ook dat blijkt echter lastig: "Ik kan je geen lijstje geven, want anders zou ik je vijf seconden later weer een andere lijst (kunnen) geven. Maar ik vond 'Gomorrah' bijvoorbeeld erg goed." Als kind groeide hij op met Britse, heroïsche oorlogsfilms, maar een voorbeeld kan hij zo gauw niet noemen. Iets als 'The Longest Day', wellicht? "'The Longest Day'?", reageert Frears terwijl hij een verbaasd, bijna vies kijkend gezicht trekt. "Die Darryl Zanuck-film? Ik geloof niet dat ik die erg goed vond. Met John Wayne?", vraagt Frears. "Je bent gek. Ik had nooit gedacht dat 'The Longest Day' op een lijst van favorieten zou staan. Daar moet ik om lachen." Waarom ook niet? Lachen doet hij graag. En wie weet raakt hij wel geïnspireerd voor een nieuwe film.

Tekst: Bart Rietvink

Foto's: Lodi Meijer