De naam Pieter Perquin zal bij weinig mensen een belletje doen rinkelen. Zeg je echter Perquisite - Perquins artiestennaam - dan zullen vele muziekliefhebbers rechtop gaan zitten. Samen met Pieter Philip Monzón vormt hij namelijk sinds 2003 het inmiddels wereldberoemde mc/producer-duo Pete Philly & Perquisite, een formatie die helaas binnenkort tot een einde komt. Na 29 oktober 2009, de laatste dag van hun afscheidstour, zullen de mannen ieder hun eigen weg inslaan. Dit blijkt, naar eigen zeggen, zowel op creatief als op persoonlijk vlak het beste te zijn. De producer heeft overduidelijk zin in nieuwe dingen. Er staat voor volgend jaar een solo-album op stapel, en daarnaast heeft hij net voor het eerst als filmcomponist gewerkt, en wel voor de Nederlandse bioscoopfilm 'Carmen van het Noorden', van regisseur Jelle Nesna. Over dit alles en nog veel meer vertelt Perquisite in een openhartig interview met Movie 2 Movie.

Japanse bouwsteentjes 'Carmen van het Noorden' is gebaseerd op het verhaal over de femme fatale Carmen, dat de meeste mensen kennen via de wereldberoemde opera van George Bizet, maar nog directer is het een remake van een Nederlandse film uit 1919 met dezelfde titel, gemaakt door de opa van de huidige regisseur, Hans Nesna. Voor zijn bewerking wilde hij een hiphopversie van de oorspronkelijke film maken en riep daarbij voor de soundtrack terecht de hulp in van de veelbekroonde Perquisite. Producer - onlangs verkozen tot de beste van Nederland - en componist Perquisite heeft een pakkende, rauwe, exotisch pulserende soundtrack gecreëerd die de kijker/luisteraar bij zal blijven. Er vallen meteen interessante, oosterse geluidjes op. Japans, zo blijkt. Perquisite: "Ik heb van een Japans snaarinstrument veel dingetjes geknipt. Ik ben altijd heel erg op zoek naar sounds. Dan pak ik zo'n instrumentale Japanse plaat, bijvoorbeeld, en daar staan dan van die ellenlange solo's op waar ik heel makkelijk een noot of een loopje uit kan pakken. Dat pitch je dan en daar maak je dan weer nieuwe melodieën mee. Dat gebruik je dan als bouwsteentjes. Dat vind ik altijd leuk om te doen."

Het zijn allemaal leuke geluidjes, maar natuurlijk vind je die niet zomaar. Daar moet je letterlijk stad en (buiten)land voor afspeuren. "Met name op Koninginnedag struin ik de stad af en koop ik platen. Maar ook in het buitenland," vertelt de producer. "Ik ben natuurlijk heel veel op reis geweest voor Pete Philly & Perquisite, en overal waar ik ben - of het nu Afrika is of Amerika - ga ik naar platenzaken. Dan koop ik gewoon platen die me tof lijken, en daar ga ik weer uit samplen. Maar ik pak nooit hele bestaande melodieën. Ik pak meestal korte stukjes waar ik dan weer mijn eigen ding mee doe. Het is meer dat ik sounds verzamel.

Componeerkunsten

Perquisite is dol op het verzamelen van - en stoeien met sounds. Maar wat vindt hij eigenlijk van hiphopacts of producers die het niet zo nauw nemen met originaliteit, en zich alleen maar bedienen van makkelijke, lange samples? "Ik werk zelf ook heel erg samplebased," vertelt de producer. "Al mijn baslijnen zijn gesampled. Maar het zijn geen bestaande baslijnen die ik heb gepakt en eronder heb gezet. Nee, ik sample één basnoot, en daar programmeer ik dan mijn eigen baslijn mee. Dat begrijpen mensen vaak niet. Je werkt dan weliswaar met samples, maar je bent wel degelijk de muziek zelf aan het componeren. Het maakt voor mij niet uit of ik nu met een basgitaar die baslijn inspeel of dat ik één basnoot pak en daar een baslijn mee programmeer."

"Als je naar de Pete Philly & Perquisite-platen luistert is ongeveer tachtig procent op die manier gemaakt," gaat Perquisite verder. "Al mijn drums, bijvoorbeeld, zijn wel allemaal door mij gecreëerd, maar de snare pak ik ergens uit een jazz-solo. Die extraheer ik, en dan pak ik een clap ergens uit een soulplaat, en die zet ik over elkaar heen, en daarmee creëer ik een nieuwe snare-clap. Ik werk dus wel heel veel vanuit samples, alleen gebruik ik het als sounds. Dat vind ik juist heel tof aan hiphop, dat je alle bestaande sounds kunt pakken en daar iets nieuws mee kunt creëren. Maar er is dus een heel groot verschil tussen soundsampling, wat ik doe en velen met mij, en producers die hele loops pakken van een nummer en dat dan uit gaan brengen als hùn nummer. Daar heb ik soms wel problemen mee, in de zin dat ik het dan eigenlijk geen nieuw, origineel nummer vind. Op zoiets zit ik niet te wachten. Dan luister ik liever naar het origineel."

Produceren, componeren... en een beetje cello

Ook al gebruikt Perquisite veel sounds van bestaande muziek, hij speelt soms ook nog wel wat in, zoals toetsen, bas, maar ook de cello, een instrument waarin hij aardig bedreven is en waar hij al als kleine jongen mee in aanraking kwam. "Ik heb les gehad van mijn achtste tot mijn achttiende, dus ik was er wel redelijk serieus mee bezig. En volgens mijn leraar moest ik naar het conservatorium. Maar ik was toen ook al met hiphop bezig en had geen zin om alleen nog maar zes uur per dag cello te gaan studeren. Ook wilde ik toen eigenlijk architect worden, dus toen ben ik niet het conservatorium gaan doen en ben ik cello altijd als een hobby blijven doen. En beats maken ook. Pas toen ik Pete Philly ontmoette heb ik echt besloten om mijn studie stop te zetten en volledig voor de muziek te gaan," zo vertelt Perquisite.

In de loop der jaren is Perquisite behoorlijk veelzijdig geworden en nog steeds pakt hij af en toe de cello ter hand. Maar hij wordt niet graag "cellist" genoemd; vooral uit een soort respect voor de topmuzikanten die zich echt op dat instrument hebben toegelegd en zo'n omschrijving wellicht meer verdienen. De producer legt uit: "Dat beats maken heb ik echt geleerd door het te doen. Maar ik heb nu een jaartje pianoles gehad en ben nu ook basgitaar aan het spelen. Dus ik speel nu een beetje toetsen, een beetje bas, en cello. Daardoor kan ik wel steeds meer dingen inspelen, en dat is leuk. Dat heb ik voor deze soundtrack ook heel veel gedaan. Heel veel met orgel, maar ook met basgitaar, en veel strings hoor je er ook in terug. Het feit dat ik instrumenten speel is gewoon handig bij mijn producties, maar als ik wel eens in artikelen lees: "Pete Philly & cellist Perquisite", dan denk ik "nee, ik ben geen cellist." Ik speel toevallig ook cello, maar ik ben gewoon componist. Er zijn honderden mensen alleen al in Nederland die veel beter onderlegde cellisten zijn dan ik. Ik ben een componist/producer die ook cello speelt."

Filmmuziek

'Carmen van het Noorden' is de eerste officiële, originele film waar Perquisite de muziek voor heeft gemaakt, maar toch had hij al even aan deze specifieke discipline mogen ruiken, tijdens een bijzonder project. "Ik heb meegedaan op een filmfestival in 2006 waarbij sound design en muziek in film centraal stonden. Toen ben ik benaderd om een nieuwe score te maken voor een bekende film. Dus toen heb ik de Polanskifilm 'Chinatown' gekozen, één van mijn favoriete films. Toen heb ik de hele bestaande soundtrack eruit weggefilterd en er een nieuwe soundtrack voor in de plaats gemaakt. En die heb ik live uitgevoerd bij de film. Dat was een goede warming up voor 'Carmen'," vertelt Perquisite.

Voor 'Carmen' kon Perquisite gelukkig rekenen op een nauwe samenwerking met de (visuele) makers van de film, wat het compositieproces wat gemakkelijk en dynamischer maakte. "Ik heb de eerste versie van het script gekregen en op basis daarvan ben ik alvast wat dingen gaan maken. Dat heb ik vervolgens laten horen aan de regisseur, de producenten, de sound designer en de cameraman. Dat was tof want daardoor wisten de sound designer, de cameraman en de regisseur voordat we gingen schieten al wat ik in mijn hoofd had qua muziek. Daardoor hebben zij dat weer een beetje mee kunnen nemen in hun benadering van de film. Daarna heb ik weer heel erg gekeken naar wat zij hadden geschoten, want de rest van de muziek heb ik gemaakt toen alles geschoten was. Het is dus echt een wisselwerking geweest. Ik kwam met ideetjes, zij gingen de film schieten, en toen ben ik de ideeën verder uit gaan werken. En ik heb nu wel het gevoel dat de rauwheid van het beeld goed aansluit bij de sfeer van de muziek. Dat is heel tof, want meestal wordt een componist pas bij de film betrokken als het beeld al op slot zit."

Die innige samenwerking met de regisseur en zijn team was dus een groot voordeel voor Perquisite. Toch ging niet alles even moeiteloos: "Ik heb heel erg zitten zoeken, want het was de eerste keer dat ik het zo deed. Het was vaak zo dat ik dingen had gemaakt en dat de regisseur of editor dan bepaalde ideeën had. Dan zei de regisseur: "Ik wil graag dat Joz hier als volgt overkomt..." en dan moest ik weer de muziek gaan aanpassen. Dat vond ik soms wel lastig, want ik had nog nooit zo met muziek gewerkt. "Er moet meer boosheid inkomen." Tja, hoe ga je dat vertalen naar muziek? Ga je andere akkoorden gebruiken, ga je de drums rauwer maken? Ga je juist het tempo opvoeren? Dat was dus heel interessant, om te communiceren met mensen die veel meer in beeld denken. Je moet echt elkaars taal nog leren spreken. Maar op een gegeven moment ontdek je wel hoe dat werkt en dat is heel tof."

Opera's en musicals

Bij de gedachte aan een bewerking van het beroemde Carmen verhaal, helemaal eentje met muziek erin, gaat meteen de associatie met Bizets opera leven. Die muziek werkt hoe dan ook door op de achtergrond. Perquisite blijkt, misschien niet geheel onverwacht voor zo'n muzikale spons als hij, ook bekend te zijn met de opera, wat natuurlijk niet per definitie een voordeel is, als het om originele muziek moet gaan. "Met name de opera kende ik goed, want mijn ouders houden erg van klassieke muziek en ik ben daar dus ook mee opgegroeid. Maar dat is ook de reden dat ik juist helemaal niets van de oorspronkelijke muziek heb gebruikt in de film," verklaart Perquisite. "Ik vind de muziek van de opera heel goed en heel erg op zichzelf staand. En Ik kon die nu wel gaan zitten samplen of gebruiken, maar dat vond ik geen goed idee. Ten eerste vond ik het heel erg voor de hand liggend, ten tweede vond ik het een grotere uitdaging om nieuwe muziek te componeren, en ten derde had ik het idee dat ik het toch nooit beter zou kunnen maken; waarschijnlijk alleen maar slechter. Daar had ik allemaal geen zin in, en dus heb ik me helemaal op het componeren van nieuwe muziek gestort."

Hoewel de muziek nu vrijwel uitsluitend begeleidend en instrumentaal is in de film, was het heel erg in de beginfase van het script van 'Carmen van het Noorden' nog de bedoeling geweest om er een musical van te maken. Zou Perquisite er nog voor in zijn om echt zo'n soort film te maken? "Ik ben niet echt een musicalfan, maar het lijkt me dan wel interessant om zo'n musical helemaal om te gooien en het op mijn manier te doen. Maar het zou dan wel heel anders worden dan de musicals die je bij Joop Van Den Ende ziet," zo stelt de producer. Iets als 'Sweeney Todd' lijkt hem wel een leuk idee. "Dat is een geniale film," zegt Perquisite. "Maar die is dan ook van Tim Burton, een vette regisseur. Ja, dat vind ik wel een voorbeeld van hoe je zoiets goed kunt doen."

Filmliefde en de jaren zeventig

Dat Perquisite op zijn minst zijdelings geïnteresseerd is in films, is, gezien zijn medewerking aan 'Carmen', logisch, en dat 'Chinatown' één van zijn favoriete films is, weten we inmiddels ook. Maar de producer/componist blijkt een behoorlijke liefhebber te zijn en is verrassend uitgesproken en welbespraakt over zijn filmvoorkeuren. Perquisite: "Ik heb met name een paar regisseurs die ik heel tof vind, zoals Roman Polanski, Tim Burton, Terry Gilliam, en Quentin Tarantino. En natuurlijk acteurs als Jack Nicholson, Al Pacino, en Robert De Niro. Qua films vind ik sowieso de jaren zeventig een heel interessant tijdperk. De rauwheid die je in mainstreamfilms ziet in die tijd vind ik heel vet. Het is mooi dat daar vrijheid voor was. Een film als 'Taxi Driver' zou nu bijvoorbeeld echt niet bij een grote productiemaatschappij uit kunnen komen. Ik hou van de rauwheid en ik hou ook heel erg van het feit dat vaak ook gewoon de rust wordt genomen in die films. Soms heb je gewoon een shot van twee minuten, maar er wordt zo briljant geacteerd, dat het gewoon niet nodig is om te snijden. Dat is gewoon vakmanschap. Ik vind het ook goed dat in die tijd de dialoog en de muziek vaak gescheiden waren. Ik hou er niet zo van als dat heel erg door elkaar heen loopt. Dat heb ik ook bij dat Chinatown-project zo min mogelijk geprobeerd te doen. Ik vind dat dialogen zo sterk moeten zijn dat ze geen muziek nodig hebben."

Toekomst in de breedte

Perquisite gaat, zoals gezegd, stoppen met zijn samenwerking met Pete Philly, maar dit is - ook al hebben ze geweldige muziek gemaakt samen - geen reden tot paniek of pessimisme. Perquin heeft namelijk allerlei frisse, nieuwe ambities: "Volgend jaar komt er een soloplaat van me uit, met verschillende vocalisten erop. Daar zullen mc's tussen zitten, maar ook singer/songwriters en rockartiesten. Die kant van mij zal nu meer ruimte gaan krijgen. De basis zal wel een bepaalde rauwheid blijven die in hiphop heel erg zit, want daar houd ik erg van, maar het gaat wel breder worden. Ik wil me wel verder blijven ontwikkelen en sommige mensen zullen het misschien niet tof vinden en andere weer wel. Maar ik maak de muziek die ik wil maken. Je zult altijd mensen verliezen en er mensen bij krijgen als je nieuwe dingen gaat doen." En over nieuwe dingen gesproken: is Perquisite’s 'Carmen'-filmavontuur zodanig bevallen dat hij zegt: "dat ga ik vaker doen!". "Ja, absoluut!", antwoordt Perquisite volmondig. Spannende tijden...

Tekst en foto: Bart Rietvink