Het is natuurlijk geweldig als je direct met je eerste werk een megaklapper maakt. Maar in de praktijk blijkt het vaak een vloek te zijn om meteen als debutant al enorm te scoren. Orson Welles wist er alles van. Op zijn 26e maakte hij 'Citizen Kane' (1941), een film die ook in de eenentwintigste eeuw nog geldt als een van de beste films die ooit gemaakt zijn. De rest van zijn carrière worstelde hij met de hoge verwachtingen die men van hem had. Welles is niet de enige die vroeg in hun loopbaan zulke baanbrekende films maken dat alles dat ze nadien maakten daar altijd nog mee vergeleken worden. M. Night Shyamalan, Darren Aronofsky, Quentin Tarantino, ze wisten er allemaal op hun eigen manier mee om te gaan. Ook in dat rijtje hoort Richard Kelly (1975), wiens onorthodoxe debuut 'Donnie Darko' (2001) het misschien niet zo goed deed in de bioscopen (wat wellicht te maken heeft met het feit dat de film enkele weken na 9/11 werd uitgebracht), maar dat gemis ruimschoots goedmaakte met de dvd-release. 'Donnie Darko' werd een onvervalste culthit en maakte van hoofdrolspeler Jake Gyllenhaal een grote ster. De film wordt door zijn meest fanatieke fans op handen gedragen; ze zijn erdoor geobsedeerd!

'Donnie Darko' was Richard Kelly's geesteskind. Hij regisseerde de film niet alleen, maar was tevens verantwoordelijk voor het bijzondere script. Vijf jaar later kwam hij met de opvolger 'Southland Tales' (2006) op de proppen en hoewel ook deze film zo zijn aanhang wist te vergaren, wordt Kelly's tweede over het algemeen beschouwd als een flop. Wat nu, moet de filmmaker gedacht hebben. In een interview voorafgaand aan de première van 'Southland Tales' heeft hij gezegd nog één film te willen maken volgens zijn eigen plan, alvorens hij zich volledig neer wil leggen bij de wil van een ander. Nog één keertje gaat hij aan de slag met zijn eigen script en als dat niets wordt, is hij zelfs bereid zich te laten inhuren door een studio. Kelly hield woord, want zijn derde film, 'The Box' (2009) belooft in ieder geval meer mainstream te zijn dan we ooit van hem gezien hebben. Het is zelfs niet eens een origineel verhaal. De film werd gebaseerd op een kort verhaal van Richard Matheson (die tevens verantwoordelijk was voor 'I Am Legend', dat verfilmd werd met Will Smith in de hoofdrol), getiteld 'Button, Button'. Het verhaal vormde de basis voor een aflevering van de televisieserie 'The Twilight Zone', al had die versie een andere ontknoping dan Mathesons originele verhaal.

De vraag is of Kelly trouw is gebleven aan het origineel van Matheson of zich meer heeft geconformeerd aan de versie die 'The Twilight Zone' bracht (en waarvan de schrijver zich uiteindelijk gedistantieerd heeft omdat hij zich niet kon vinden in de veranderingen). Welke versie Kelly ook gekozen heeft voor zijn film, het verhaal draait om een koppel in geldnood (Cameron Diaz en James Marsden) dat uit handen van een vreemdeling (Frank Langella) een geheimzinnige doos ontvangt. Op de doos zit een knop. De vreemdeling legt hen uit dat ze, wanneer ze daarop drukken, een flinke hoeveelheid geld zullen krijgen. Daar staat echter tegenover dat iemand - een persoon die ze niet kennen - op datzelfde moment dat zij op de knop drukken, komt te overlijden. Omdat het korte verhaal niet voldoende was om er een complete film mee te vullen, heeft Kelly heel wat back story erbij moeten verzinnen. Waar komt de geheimzinnige doos bijvoorbeeld vandaan, wie is die mysterieuze man die hem bij het echtpaar komt bezorgen en waarom juist bij hen? Aanvankelijk was het de bedoeling dat Eli Roth (bekend van de horrorreeks 'Hostel') de film zou regisseren en Kelly uitsluitend als scenarioschrijver bij het project betrokken zou zijn. De vraag is of Roth, die bekendstaat als iemand die zich uitleeft met afgehakte ledematen en andere bloederige scènes, wel geschikt is voor een film waarbij de narigheid niet zo uitbundig in beeld wordt gebracht maar zich vooral op een psychologisch niveau afspeelt. Wellicht is daarom uiteindelijk besloten om Kelly in te schuiven als regisseur.

Waar veel horrorfilms met een klein budget uit de grond worden gestampt, wijkt 'The Box af. Neem alleen al de hoofdrolspelers van de film. Cameron Diaz komt voor een paar ton echt haar bed niet uit en staat al jaren te boek als een van de best betaalde actrices in Hollywood. James Marsden is dan wellicht geen A-lister maar draait al jaren mee en heeft inmiddels een redelijke reputatie opgebouwd. Frank Langella is veruit het beste wat 'The Box' op acteervlak te bieden heeft. Voor zijn geweldige rol van Richard Nixon in 'Frost/Nixon' (2008) werd deze gelouterde veteraan genomineerd voor een Oscar. Met hem heeft Kelly zeker een topper in huis gehaald, iemand met wie de regisseur zijn verhaal op een onconventionelere, complexere wijze kan brengen. Meer zoals we van een film van Richard Kelly verwachten dus. De reacties op deze film zijn wisselend. De Amerikaanse pers bekritiseert 'The Box' vanwege de eindeloze opeenstapeling van gebeurtenissen en wendingen die Kelly op zijn publiek afvuurt. Daardoor zou het verhaal niet meer te volgen zijn.

Roger Ebert van The Chicago Sun Times geeft echter aan dat hij die kritiek niet deelt. Ja, Kelly slaat inderdaad wat door in de tweede helft van zijn film, maar als je je laat meeslepen in het verhaal dat stoort dat geenszins, meent de criticus. "Als je een absurde film kunt maken zonder dat die saai is, dan zie ik dat als een soort overwinning."