Helen Mirren is een vat vol tegenstrijdigheden. Haar overgrootmoeder was een Russische gravin. Die kant van haar familie vertegenwoordigt dus de Russische adel. Haar familie van de andere zijde kwamen uit de Engelse working class. Je zou kunnen zeggen dat Mirren het beste van die twee werelden in zich verenigt. Haar adellijke achtergrond kwam Mirren - die eigenlijk Ilyena Vasilievna Mironov heet - goed van pas toen ze Koningin Elizabeth II portretteerde in 'The Queen' (2006), de rol die haar een langverwachte en zeer verdiende Oscar bezorgde. Haar Russische roots sluiten mooi aan bij Mirrens rol in 'The Last Station' (2009), een film die over de laatste levensjaren van de befaamde Russische schrijver Leo Tolstoy handelt. Ze speelt Sofya, al 48 jaar de trouwe echtgenote van Tolstoy en de moeder van zijn dertien kinderen. Sofya is een gepassioneerde vrouw, op het obsessieve af zo blijkt. Mirren voelde zich als een vis in het water in de rol van de adellijke Russin. "Het zit me in het bloed."

Na bijna vijftig jaar huwelijk bevindt gravin Sofya (Helen Mirren) - de toegewijde echtgenote, geliefde, muze en secretaresse (ze schreef zes kopieën van 'Oorlog en Vrede' met de hand!) van Leo Tolstoy (Christopher Plummer) - zich plotseling in een wereld op z'n kop. De grote Russische schrijver heeft zich, in naam van de religie die hij zojuist gecreëerd heeft, een nieuwe levensstijl aangemeten. Zijn adellijke titel en overdadige rijkdom doet hij in de ban, Voortaan zal hij sober leven. Als Sofya ontdekt dat Leo's vertrouweling Chertkov (Paul Giamatti) haar man heeft overgehaald een nieuw testament te tekenen en daarmee de rechten van zijn werken nalaat aan het Russische volk en niet aan zijn familie, is ze woedend. Vastberaden om haar man voor zich terug te winnen, besluit ze haar complete arsenaal aan trucs, intriges en verleidingen uit de kast te halen om het recht te laten zegevieren. Maar omdat haar gedrag steeds extremer wordt, is het voor Chertkov steeds gemakkelijker om Tolstoy ervan te overtuigen dat Sofya zijn glorieuze nalatenschap ten gronde zal richten.

In dit mijnenveld van intriges doet Tolstoys jonge, naïeve assistent Valentin (James McAvoy) zijn intrede. Het duurt niet lang of hij wordt een speelbal in de strijd tussen Sofya en Chertkov. Als dan ook nog de knappe Masha (Kerry Condon) zijn leven binnenwandelt, wordt het er voor hem niet gemakkelijker op. Masha is een vrijgevochten geest die Tolstoys nieuwe religie aanhangt maar er tegelijkertijd onconventionele ideeën over liefde en seksualiteit op nahoudt. Valentin krijgt zo veel verschillende signalen over het leven en de liefde, dat het voor hem niet eenvoudig is hierin zijn eigen weg te vinden. 'The Last Station' is een verhaal over twee romances - één die op het punt staat te beginnen en één die zijn einde nadert. Door deze verhaallijnen samen te voegen ontstaat een complex, rijk, grappig en emotioneel geheel over de moeilijkheden van het leven mét en de onmogelijkheden van het leven zonder liefde.

'The Last Station' is geen film over de schrijver Leo Tolstoy, maar concentreert zich op het turbulente laatste jaar van zijn leven. Aan de basis van dit drama ligt de gelijknamige roman van Jay Parini, die aan de hand van dagboekfragmenten van Tolstoys vrienden en familie een reconstructie maakte van het laatste jaar van het leven van de roemruchte schrijver. De regie is in handen van Michael Hoffman ('A Midsummer Night's Dream', 1999). ,,'The Last Station' geeft ons de ongebruikelijke mogelijkheid om de grenzen van de standaard biopic te overschrijden, om zo een levendige en innemende film te maken over de complexiteit van de liefde." Volgens de regisseur is 'The Last Station' een groots verhaal over relaties waarin de verschillen en overeenkomsten van oude en nieuwe liefde mooi worden weergegeven. "Het hart van de film is een fantastische strijd tussen idealisme en realiteit. We hebben aan het begin van ons leven altijd een idee over hoe de liefde zou moeten zijn, maar dat staat vrijwel altijd in scherp contrast met de werkelijkheid." Net als in het echte leven liggen haat en liefde ook hier dicht bij elkaar.

Hoffman onderstreept dat hij zijn film niet had kunnen maken zonder zijn uitzonderlijke cast. "We voelen ons zo bevoorrecht dat we met deze fantastische acteurs hebben mogen werken. Neem nou Christopher (Plummer). Hij brengt warmte en verfijning in de figuur Tolstoy. Hoewel hij inmiddels de tachtig gepasseerd is, bruist hij nog altijd van de energie. Daarmee is hij een geweldig voorbeeld voor ons allemaal." Over Helen Mirren zijn de filmmakers even enthousiast. Producent Chris Curling: "We zijn erg blij met Helen - ze is geknipt voor deze rol." Aangevuld met jonger talent als Giamatti, McAvoy, Condon en Anne-Marie Duff ontstond een gezelschap om u tegen te zeggen. Zowel Plummer (bijrol) als Mirren (hoofdrol) werden genomineerd voor een Oscar. Opnamen werden gemaakt in de Duitse deelstaten Saksen-Anhalt, Thüringen, Brandenburg en de stad Leipzig. Hoewel regisseur Hoffman zelf Amerikaan is, ademt de film een Europese sfeer uit - met dank aan de grotendeels Europese crew die zijn medewerking verleende aan de totstandkoming ervan.

'The Last Station' belooft hoogstaand drama met hier en daar een komische noot - maar vooral hoogstaand acteerwerk van 'kanonnen' Plummer en Mirren (die al overladen zijn met nominaties en prijzen voor hun bijdragen in deze film). Een universeel verhaal over liefde, macht, waardigheid, trots en idealisme, dat zich heel toevallig afspeelt in de omgeving van een van de meest invloedrijke Russische schrijvers aller tijden.