"Op 6 juni 1982 heb ik voor het eerst in mijn leven iemand vermoord. Ik deed het niet omdat ik een keuze had of omdat ik daartoe werd bevolen. Ik reageerde instinctief, uit zelfverdediging. Ik had geen emotionele of intellectuele motivaties, alleen een wil om te overleven. Een basisinstinct dat zichzelf opdringt aan een persoon die in het nauw wordt gedreven. Op 6 juni 1982, de dag dat de oorlog in Libanon begon, was ik pas twintig jaar oud." Het duurde vijfentwintig jaar voordat Samuel Maoz zijn oorlogstrauma van zich af kon schrijven. Een tweede reeks van aanvallen in Libanon, in 2006, schudde hem eindelijk wakker. "De emoties die ik voelde toen ik daar beelden van zag, waren sterker dan de walging die ik had over mijn eigen ervaringen in 1982. Ik moest en zou mijn verhaal opschrijven. Het verhaal van een afgeslachte ziel."
'Lebanon' (2009) is een film geworden over emotionele wonden. Een verhaal dat vanuit het diepste van Maoz' ziel komt. Hij schreef er geen plot omheen, dat kon hij niet. "Ik begreep dat ik enkele basisprincipes van het film maken van me af moest zetten om de ervaring die ik met me mee draag op de juiste manier over te brengen. Op een persoonlijke, objectieve manier. Het publiek kijkt niet van een afstand toe hoe de plot zich ontwikkelt, maar ervaart de gebeurtenissen samen met de acteurs. Opgesloten in een tank dus. Extra informatie krijgen ze niet, ze kijken net zo tegen de oorlog aan als de soldaten. We hebben ervoor gezorgd dat ze de oorlog niet alleen voelen, zien en horen, maar ook proeven en ruiken, door de beelden en de soundtrack op een dusdanige manier in te zetten dat ze bijdragen aan de algehele ervaring." 'Lebanon' geeft daardoor een heel intens, angstaanjagend en levensecht beeld van de gruwelen van de oorlog.
Samuel Maoz ontving voor zijn moedige film de Gouden Leeuw op het Filmfestival van Venetië. 'Lebanon' werd geprezen vanwege zijn bijzonder realistische insteek. "Voor mij was het een noodzaak om de oorlog zo neer te zetten als deze daadwerkelijk is: zonder de heldendaden en andere clichés. Misschien was het ook wel de behoefte om me mijn eigen daden te vergeven. Wie betrokken is geweest in een oorlog zal zich altijd in een bepaalde mate schuldig voelen. Het is iets dat ik altijd met me mee zal moeten dragen." Hoofdrolspelers Yoav Donat, Oshri Cohen, Michael Moshonov en Zohar Shtrauss kregen het zwaar te verduren. Elk van hen werd enkele uren opgesloten in een kleine, donkere en bloedhete container. Het claustrofobische gevoel dat Maoz had in de tank werd dus niet omschreven, nee, de acteurs moesten het zelf ervaren. Alsof het niks is, werd na een tijdje met ijzeren staven op de container geslagen; alsof de tank wordt aangevallen. Maoz deed er alles aan om zijn eigen ervaringen over te brengen, in eerste instantie op de acteurs en in tweede instantie op de kijkers.
Dat hem dat uitstekend gelukt is, bewijst de prijzenregen die op hem afkwam, met als ultieme bekroning op het werk natuurlijk de Gouden Leeuw. De internationale filmpers was lovend over 'Lebanon'. The International Herald Tribune noemt ‘Lebanon' een 'moedige film' en ScreenDaily.com schrijft: 'Dit is meer een bloederige pagina uit een persoonlijk dagboek dan een wijze reflectie op oorlog. Een indrukwekkende krachttour van de cameraman, production designer en editor, prima geacteerd en obsessief geregisseerd door een man die duidelijk nog steeds een gevecht levert met de demonen uit zijn verleden. Misschien geen entertainment in de gangbare betekenis van het woord, maar wie zegt dat films altijd maar leuk moeten zijn?'. 'Lebanon' is intense, realistische cinema ten top. |