Sidney Lumet (1924) maakte al op vijfjarige leeftijd zijn acteerdebuut in een toneelstuk van het Yiddish Art Theatre en stond als kind regelmatig op de planken van Broadway. In 1950 trad hij in dienst van CBS, waar hij zijn sporen verdiende als regisseur van tv-programma's. Op relatief late leeftijd maakte hij met '12 Angry Men' (1957) zijn debuut als speelfilmregisseur. Lumet zou zich tot een veelzijdig filmvakman ontwikkelen; in zijn inmiddels vijf decennia omspannende carrière regisseerde hij misdaadfilms, satires, psychologische drama's en toneeladaptaties. Een halve eeuw na zijn release blijkt Lumets beste film, '12 Angry Men', nog altijd toonaangevend voor het rechtbankfilmgenre. De geëngageerde kijk van de regisseur op de Amerikaanse juryrechtspraak - met Hollywoodster Henry Fonda in de hoofdrol - leverde hem destijds drie Oscarnominaties én de Gouden Beer op het filmfestival van Berlijn op.

In '12 Angry Men' gaat het om een Puertoricaanse tiener die ervan wordt beschuldigd zijn vader te hebben vermoord. De jongen heeft alle schijn tegen; het moordwapen is van hem, de overbuurvrouw wijst hem als aan als dader en op de avond van de moord had hij ruzie met zijn vader. Wanneer de officier van justitie zijn aanklacht heeft afgerond, lijkt het lot van de jongen bezegeld. Ook de twaalf leden van de burgerjury lijken weinig twijfel te kennen, totdat een van hen, jurylid nummer 8 (Henry Fonda), kanttekeningen bij de bewijsvoering plaatst. Wat volgt is een broeierige confrontatie tussen hem en de elf andere juryleden, die allen hun geheel eigen blik - gekleurd door vooroordelen en persoonlijke emoties - op de zaak werpen. Met rationele argumenten tracht jurylid nummer 8 de rest te overtuigen van de onschuld van de jongen.

Lumets debuutfilm '12 Angry Men' kwam uit ten tijde van de Koude Oorlog en was, ondanks de sublieme recensies, geen publiekssucces. Toch groeide zijn thriller over de valkuilen van de juryrechtspraak uit tot een regelrechte rechtbankklassieker; Lumet liet zien hoe racisme, vooroordelen en persoonlijke omstandigheden juryleden kunnen beïnvloeden en hoe moeilijk het is om emoties van feitelijke argumenten te scheiden. De film, mede geproduceerd door hoofdrolspeler Henry Fonda, staat al jaren in de door The American Film Institute opgestelde lijst van beste films aller tijden. Samen met het door Billy Wilder geregisseerde 'Witness for the Prosecution' uit hetzelfde jaar geldt Lumets debuutfilm - opgenomen in slechts negentien dagen - als een van de beste rechtbankfilms ooit gemaakt. De handeling speelt zich af in een claustrofobische ruimte en de spanning tussen twaalf tot elkaar veroordeelde juryleden wordt vakkundig opgevoerd tot het verlossende einde. De acteurs - Henry Fonda, Lee. J. Cobb en Jack Warden voorop - leveren hun dialogen af op het scherpst van de snede en dragen de gehele film. '12 Angry Men' sleepte drie Oscarnominaties in de wacht (voor beste regie, beste film en beste scenario), sleepte behalve een Gouden Beer ook een BAFTA in de wacht: voor hoofdrolspeler Fonda.

Lumet - die meer dan veertig speelfilms op zij naam heeft staan - wordt geroemd om zijn zorgvuldige acteursregie en zijn effectief realistische verhaalstijl, die weinig ruimte biedt voor esthetische verfraaiing. Als regisseur toont hij zich gefascineerd door de rechtspraak, het politieapparaat en de rol van het menselijk geweten; hoe gedragen mensen zich in situaties die hen moreel op de proef stellen? Tot zijn bekendste titels behoren onder meer de psychologische studie 'The Pawnbroker' (1965) met Paul Newman, het politiedrama 'Serpico' (1973) met Al Pacino), het gijzelingsdrama 'Dog Day Afternoon' (1974) met wederom Pacino en de grimmige maar briljante mediasatire 'Network' (1976) met Faye Dunawaye. In totaal werd Lumet vijf keer genomineerd voor de Oscar voor beste regie, maar hij won het gouden beeldje verrassend genoeg nooit. In 2005 was er wel een ere-Oscar voor zijn gehele oeuvre. Een prijs die hij, op basis van zijn debuutfilm '12 Angry Men' alleen al, meer dan verdiende. Hou je van intelligente psychologische drama's? Grijp dan je kans en ga deze geweldige rechtbankklassieker bekijken!