Voor filmmakers uit derdewereldlanden is de cinema een uitgelezen mogelijkheid om de buitenwereld te laten zien hoe het er in hun land voorstaat. Neem nou de Uruguayaan César Charlone. Samen met zijn goede vriend, de Braziliaanse regisseur Fernando Meirelles, stelde hij in de films 'Palace II' (2000) en 'Cidade de Deus' (2002) op een aangrijpende manier de uit de hand gelopen jeugdcriminaliteit in Rio de Janeiro aan de kaak. De films werden alom geprezen en sleepten diverse internationale prijzen in de wacht. De cinematografie van Charlone voor 'Cidade de Deus' bleef ook in Hollywood niet onopgemerkt, want hij werd voor zijn werk genomineerd voor een Academy Award. Samen met scenarioschrijver Enrique Fernández schreef en regisseerde hij in 2005 'El Baño del Papa' - Spaans voor 'Het toilet van de paus' - waarin de armoede in hun geboorteland Uruguay centraal staat.

'El Baño del Papa' neemt de kijker mee naar het Zuid-Amerika van 1988. In het kleine Uruguayaanse dorpje Melo, dicht bij de grens met Brazilië, wordt reikhalzend uitgekeken naar het bezoek van Paus Johannes Paulus II. Het is een uitgelezen kans voor de arme bewoners om hun graantje mee te pikken van het daarmee gepaard gaande toerisme. Een enorme toestroom van pelgrims wordt verwacht voor de toespraak van de paus. De dorpsbewoners zijn goed voorbereid en leningen worden aangegaan - met hun vervallen woningen als onderpand - om zo veel mogelijk voedsel in te slaan om te kunnen verkopen. Zo kunnen zij op de bewuste dag hun slag slaan en in één klap van alle zorgen verlost zijn. Ook Beto (César Troncoso) en zijn gezin denken goed te kunnen verdienen aan dit evenement. Hij verzint echter een heel andere bron van inkomsten. Slim als hij is, oppert hij het idee een openbaar toilet te bouwen, zodat de mensen na een lange toespraak en de hapjes achteraf op zijn luxe toilet hun behoefte kunnen doen. Stukje bij beetje haalt Beto genoeg geld bij elkaar voor stenen, een chique houten deur en een échte toiletpot. Dit gebeurt echter niet zonder slag of stoot. Aanvankelijk vinden vrouw (Virginia Méndez) en dochter (Virginia Ruíz) het plan helemaal niets. Vooral wanneer Beto het spaargeld, bedoeld om de studie van dochterlief te bekostigen, wil investeren in zijn kleinste kamertje. Dan maar wat extra ritjes als smokkelaar te fiets over de grens. Of zijn er nog andere mogelijkheden?

'De feiten in deze film zijn eigenlijk waar gebeurd. Alleen het toeval heeft ervoor gezorgd dat het in werkelijkheid anders is gelopen.' Met die zin begint 'El Baño del Papa'. Een begin waarmee de lichtvoetige toon van de film direct is gezet. Want hoewel er serieuze socio-politieke thema's als armoede ten grondslag liggen aan het verhaal, zorgen Charlone en Fernández ervoor dat de film nooit zwaarmoedig wordt. Ga er bovendien maar vanuit dat er een spervuur aan mooie plaatjes op je af komt, want Charlone brengt een brok aan ervaring mee. Wie kon genieten van de beelden van bijvoorbeeld 'The Constant Gardener' (2005) - en wie kon dat niet? - zit goed. Oogverblindende landschappen, indrukwekkende wolkenvelden, dromerige en vale kleuren en een altijd stralende zon. Het helpt bovendien dat de acteurs voor ons Europeanen onbekend zijn - dat geeft de film authenticiteit en oprechtheid mee. Je kijkt hier naar echte mensen en niet naar acteurs, en van dat besef gaat een overweldigende warmte uit.

In eigen land was 'El Baño del Papa' een groot succes en ook de rest van Zuid-Amerika liep warm voor het regiedebuut van Charlone en Fernández. Op het prestigieuze Gramado Film Festival in Brazilië won de film de publieksprijs én de juryprijs. Ook waren er Gouden Kikito's (vergelijkbaar met bijvoorbeeld de Gouden Beer van Berlijn) voor César Troncoso (beste acteur) en Virginia Méndez (beste actrice). Tenslotte sleepte de film ook nog de prijs voor het beste scenario in de wacht. Ook Europa maakte al eerder kennis met 'El Baño del Papa', toen het onderdeel uitmaakte van de officiële selectie op het festival van Cannes 2007, bij het onderdeel Un Certain Regard. Liefhebbers van wereldcinema met een subtiel vleugje engagement kunnen in ieder geval hun hart ophalen. 'El Baño del Papa' is een heel warme, sympathieke film over het dagelijks leven, het gevecht tegen de armoede en alle, dwaze en minder dwaze, ideeën die daar bij horen.