Daredevil, Fantastic Four, Cat Woman; een béétje stripheld heeft tegenwoordig zijn eigen film. Die eer is allang niet meer alleen aan de allergrootsten uit het genre (Batman, Spider-Man, Superman en The Hulk) toebedeeld. De filmstudio's duiken massaal op de getekende helden en horen de kassa's al rinkelen. De reden ligt enigszins voor de hand; striphelden hebben in de decennia waarin hun avonturen over de toonbank gaan al een flinke schare fans aan zich verbonden. Maar dat hoeft nog geen garantie voor succes te zijn. Wie respectloos met een superheld omgaat, hoeft niet op de sympathie van diens fanbase te rekenen. Daar kunnen de makers van de erbarmelijk slechte films 'Batman Forever' (1995) en 'Batman & Robin' (1997) over meepraten. Sterker nog, de meeste recente superheldenfilms - waaronder 'Daredevil' (2003) en de twee 'Fantastic Four'-films uit 2005 en 2007 - vallen zwaar tegen. De enige die zich aan die malaise weet te onttrekken is Christopher Nolan, die met 'Batman Begins' (2005) de befaamde gevederde superheld weer nieuw elan heeft gegeven. En laat nou net díe film het grote voorbeeld zijn voor de makers van 'Iron Man' (2008).

Voor het script van 'Iron Man', geschreven door Art Marcum en Matt Holloway, bleef men zoveel mogelijk trouw aan de strip (alleen werd, om het verhaal actueel te houden, de locatie verplaatst van Vietnam naar Afghanistan). Het draait in 'Iron Man' om Tony Stark (Robert Downey Jr.), een steenrijke wapenfabrikant die wordt ontvoerd door Afghaanse terroristen, omdat zij willen dat hij hypermoderne wapens voor hen maakt waarmee ze hun strijd tegen het westen kunnen voortzetten. De verbitterde Stark besluit in plaats daarvan echter een ijzeren pak te bouwen, voorzien van een compleet wapenarsenaal en allerlei andere handige gadgets. Dankzij het pak weet hij zijn ontvoerders te ontvluchten. Piloot Jim Rhodes (Terrence Howard), met wie Stark bevriend raakt, helpt hem terug te keren in de VS. In de tussentijd blijft Stark zijn ijzeren pak uitbreiden en optimaliseren met allerlei wapensystemen. Eenmaal terug in zijn thuisland ontdekt hij een internationaal terroristisch netwerk dat de stabiliteit in de wereld in gevaar brengt. Ook zijn aartsrivaal Iron Monger (Jeff Bridges) maakt hier deel van uit. Stark voelt zich geroepen om, in de hoedanigheid van Iron Man, het tij te keren voor het te laat is...

'Iron Man' is de eerste film die in zijn geheel geproduceerd en gefinancierd is door Marvel, de uitgever van de gelijknamige stripboeken. Marvel besloot een eigen filmstudio op te zetten omdat films als 'Daredevil' simpelweg niet de juiste snaar raakten. Door de complete productie in eigen beheer te houden, verzekert Marvel zich ervan dat er mensen aan de film werken die de strip kennen, begrijpen en aanvoelen, in plaats van de louter op winst gerichte lui van de grote productiestudio's. Er wordt een realistisch resultaat nagestreefd dat dicht bij het origineel - in dit geval dus de strips - blijft. Marvel duikt er gelijk volop in, aangezien er al na deze eerste 'Iron Man' twee vervolgfilms en twee spin-offs op de agenda staan. Eigenlijk zou al in de jaren negentig een film over 'Iron Man' worden gemaakt, maar vanwege jarenlang gesteggel over de filmrechten was de ijzeren wereldverbeteraar lange tijd de enige superheld uit de stal van Marvel die nog geen eigen film had. Een andere oorzaak voor het uitstel waren de torenhoge kosten die het maken van de film met zich meebracht. Alleen al voor het ijzeren pak zijn voor miljoenen aan special effects nodig. Bovendien vraagt het complexe alter ego van Iron Man, Jim Stark, om een buitengewoon capabele hoofdrolspeler.

En die werd gevonden in de getalenteerde en zelf minstens zo complexe Robert Downey Jr. Acteur Jon Favreau, een groot liefhebber van de Marvel-strips die naast Ben Affleck speelde in 'Daredevil', werd door de studio aangewezen als regisseur van het project. Een ambitieuze sprong in het diepe voor de man die zich wat regie betreft vooralsnog beperkte tot televisieseries en weinig verheffende films als de komedie 'Elf' (2003). Waar zijn voorganger Mark Steven Johnson zich bij het maken van 'Daredevil' liet verleiden tot het aantrekken van grote sterren die zwaar op de begroting drukten (met name Affleck en Colin Farrell), richtte Favreau zijn aandacht aanvankelijk alleen op de stijl en het script van de film - met 'Batman Begins' als grote voorbeeld. Pas toen alles in kannen en kruiken was, richtte hij zich op de cast. Dat hij alsnog grote namen als Downey Jr., Gwyneth Paltrow, Jeff Bridges, Terrence Howard, Hilary Swank en Samuel L. Jackson (de laatste twee in cameo's) heeft weten te strikken, is op zijn zachtst gezegd opvallend te noemen. Kennelijk wilden zij dólgraag meewerken aan deze productie. Met Favreau heeft Marvel misschien niet de meest ervaren regisseur aangetrokken, maar in ieder geval iemand die de strips van a tot z kent en dus bijzonder veel feeling heeft met de personages. En dat was precies waar ze naar op zoek waren.

Of 'Iron Man' ook in West-Europa aan zal slaan, is even afwachten. Aan deze zijde van de grote plas staan we niet bepaald te springen om de zoveelste superheldenverfilming. Daar komt nog bij dat de hoofdpersoon in deze film, Jim Stark, extreem patriottisch is en of dat goed valt in onze Europese anti-Bush maatschappij valt te betwijfelen. Marvel, Favreau, cast en crew hebben er in ieder geval alles aan gedaan om de film zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor een groot filmpubliek. Wellicht is het wennen om Robert Downey Jr. in de rol van superheld te zien, maar juist die opmerkelijke keuze wakkert de nieuwsgierigheid aan. Ook de overige namen in de cast - naar verluidt heeft Jeff Bridges zelfs zijn kenmerkende blonde manen afgeschoren voor zijn rol als Iron Monger - mogen er zijn. Een hoop gemengde gevoelens dus bij dit oer-Amerikaanse stripheldenspektakel.