Larry David staat met zijn hitserie "Curb Your Enthusiasm", die hij produceert, schrijft en waarin hij de hoofdrol speelt, volop in de belangstelling. In de serie, die voor talloze prijzen werd genomineerd waaronder Emmy's en Screen Actor Guild Awards, speelt de creatieve duizendpoot in feite zichzelf: een succesvolle schrijver/acteur die keer op keer in allerlei hilarische situaties terechtkomt. David was eerder samen met Jerry Seinfeld de bedenker van de razend populaire sitcom "Seinfeld". De eigenzinnige, vaak bizarre humor van David is Woody Allen ook opgevallen. Het scenario voor 'Whatever Works' (2009) bedacht hij al in de jaren zeventig. Aanvankelijk had hij de New Yorkse komiek Zero Mostel in gedachten voor de hoofdrol. Toen hij in 1977 overleed, schoof Allen het script opzij, om het pas drie decennia later weer tevoorschijn te halen. "Ik vroeg me af wie genoeg humor en aanwezigheid heeft om de Mostels plaats in te nemen en toen kwam ik terecht bij Larry. Ik ben een van zijn grootste fans. Hij speelde eerder al in twee van mijn films mee ('Radio Days' uit 1987 en 'New York Stories' uit 1989), maar daarin had hij maar kleine rolletjes."
David heeft nog een mooi verhaal over zijn eerste samenwerking met Allen. "Nadat ik mijn scène gedaan had in 'Radio Days' vroeg ik waar de camera's eigenlijk waren, want ik zag ze niet. Toen wees iemand naar het plafond. Toen ik uiteindelijk de film te zien kreeg, zag ik alleen maar mijn kale hoofd." Toen David gepolst werd voor de rol van de sikkeneurige misantroop Boris Yellnikoff in 'Whatever Works', dacht hij dat het weer om een klein rolletje ging. "Toen ik het script las, trof ik de naam Boris niet alleen aan op de eerste pagina, maar ook halverwege en helemaal op het eind. Toen besefte ik: this is quite a part I have here." Hoewel de meeste acteurs een gat in de lucht zouden springen als ze de hoofdrol in een Woody Allen-film aangeboden zouden krijgen, reageerde David heel anders. "Ik vroeg me af hoe hij ooit op zo'n bizar idee was gekomen. Ik dacht dat ik zo'n zware klus helemaal niet aankon. Vooral toen ik zag dat de film opent met een drie pagina's lange monoloog. Ik zag het helemaal niet zitten. Voor 'Curb Your Enthusiasm' kan ik ook nooit iets onthouden!" Allen: "Larry bleef maar zeggen wat een misser het was dat ik hem ingehuurd had. Maar zodra we aan de slag gingen, liep het als een trein. Het viel me vooral op hoe sterk hij naar voren kwam in de scènes waarin hij eens niet grappig hoefde te doen."
De centrale figuur in de film is een eerste klas mensenhater, die zichzelf de hemel in prijst en anderen veracht. Ontsproten uit het brein van Woody Allen en dus een (zij het overdreven) weergave van de regisseur zelf. Hij geniet ervan om mensen onderuit te halen en schept graag op over hoe goed hij wel niet is. Hij was ooit getrouwd, leefde in een mooi huis en verdiende de kost als wetenschapper, maar zijn drang om alleen te zijn en zich te ergeren aan de wereld om hem heen kreeg de overhand. Maar vanuit onverwachte hoek duikt iemand op die hem voor even mee terugneemt in de zonneschijn: Melody (Evan Rachel Wood), een tiener uit Mississippi die is weggelopen van huis. Hoewel ze niet de slimste is, weet ze met haar vrolijke, lieve persoonlijkheid zwartkijker Larry toch in te palmen. "Ze is een eenzame figuur in een grote boze stad. Logisch dat ze gecharmeerd raakt van een man die dan wel een beroepschagrijn is, maar haar eten, een bed en een dak boven haar hoofd geeft zonder daar iets voor terug te willen", aldus Allen. Als blijkt dat Melody Larry weet te kalmeren als hij weer eens een paniekaanval heeft, ontdooit hij. Dan duikt Melody's moeder Marietta (Patricia Clarkson) op, een conservatieve huisvrouw uit het diepe zuiden van de VS die de relatie tussen haar jonge dochter en een sikkeneurige oude man als Larry niet ziet zitten.
Allen hield zich gedeisd op de set. Clarkson: "Hij is over het algemeen erg rustig en stil, hoewel hij ook grappig kan zijn tijdens de opnamen." De regisseur liet zijn acteurs ook de ruimte om te improviseren. Voor David, die bekendstaat om zijn geweldige improvisatietalent, was dat niet eenvoudig. "Ik heb het geprobeerd, maar het personage is zo veel slimmer dan ik dat het heel raar zou klinken. Dus ben ik er maar van afgestapt." De titel 'Whatever Works' benadrukt het thema in de film: mensen moeten vrij zijn in het maken van hun keuze. Allen: "Het leven is een lastige reis waarin je keuzes moet maken. Keuzes die op het eerste gezicht misschien niet logisch - misschien zelfs bizar - lijken. Maar als je er niemand kwaad mee doet en het werkt, dan moet het kunnen." David: ,,De film onderstreept dat je je leven moet leven zoals jij dat wil, zonder je af te vragen wat de maatschappij van je vraagt of verwacht. Doe wat je hart je ingeeft." Met 'Whatever Works' keert Woody Allen weer terug naar zijn geliefde New York, na een vijftal films in Europa te hebben gemaakt. Critici zijn slechts gematigd positief over de film, die teruggrijpt naar het werk van Woody Allen uit verre als uit het recente verleden. Over één ding zijn ze het wel eens: hoe meer je houdt van Allen en zijn films, des te meer zal 'Whatever Works' voor je betekenen. |