December 1937. Het Japanse leger bezet de Chinese hoofdstad, Nanking. Wat volgt is een slachting die zijn weerga niet kent. In zes weken worden naar schatting driehonderdduizend Chinezen vermoord. Nanking is verworden tot hoofdstad der gruwelijkheden. Tienduizenden vrouwen worden verkracht, meisjes worden tot prostitutie gedwongen en familieleden tot incest.

De Duitser John Rabe (1882-1950), die al geruime tijd in China voor Siemens werkte, voorkwam nog erger. Hij creëerde binnen de stad een veiligheidszone (safety zone) waar tweehonderdduizend Chinezen relatief veilig de oorlog konden doorstaan. Dit was allemaal mogelijk omdat John Rabe lid was van de Nazipartij en Japan Duitsland niet voor de voeten wilde lopen. Tijdens de periode van de slachtpartij hield John Rabe een dagboek bij over het verloop van de strijd en de verschrikkingen. Dit (vergeten) dagboek verscheen in Duitsland pas in 1997 en werd in Nederland in 2009 uitgebracht bij uitgeverij De Bezige Bij onder de naam ‘John Rabe, De Goede Nazi van Nanking'. De film ‘John Rabe' is op dit dagboek gebaseerd.

Vooral de intentie van John Rabe om altijd goed te willen doen is opvallend. Zijn dagboek staat vol met verschrikkingen waarvan de meeste mensen gek zouden worden. John Rabe blijft zich echter inzetten voor de Chinese burgerbevolking. De Chinezen zien hem dan ook als een grote held en geven hem onder meer de titel 'de levende Boeddha'. Wonder boven wonder weet Rabe ook zijn (droge) gevoel voor humor te behouden. De Japanners plunderden het huis van een buitenlandse diplomaat en ook zijn voorraad stropdassen wordt gestolen. John Rabe schrijft in zijn dagboek dat hij op een volgende reis naar Japan maar goed op moet letten of hij mannen ziet lopen met wel erg bekende stropdassen.

John Rabe was een held, maar dit laat niet verlet dat hij wel degelijk lid was van de nazipartij (NSDAP) en daarom bij zijn terugkomst in Duitsland eigenlijk werd verguisd. Rabe werd wel gedenazificeerd maar stierf in 1950 uiteindelijk in relatieve armoede.

Het is toevallig dat er in hetzelfde jaar twee films over Nanking verschijnen. De slachting van Nanking is nog altijd een gevoelig onderwerp in China en is mede verantwoordelijk voor de nog immer onderkoelde relatie tussen China en Japan. Japan ontkende gedurende een zeer lange periode de slachting, iets wat onmogelijk werd na het verschijnen van John Rabe's dagboek. Maar nog altijd is er een sterk meningsverschil over het werkelijke aantal slachtoffers. Volgens Japan zouden dit er veel minder zijn geweest.

Regisseur Florian Gallenberger was zich ervan bewust dat hij een film wilde maken over een zeer gevoelig onderwerp, als Duitse productie helemaal een delicate zaak. Net aangekomen in China krijgt hij een mysterieus telefoontje van een Chinese vrouw die hem meedeelt dat het niet mogelijk is een film over Nanking te maken omdat het Centraal Comité van de Communistische Partij besloten had dat er maar één officiële film over dit onderwerp gemaakt mocht worden, waarvoor reeds een regisseur was gekozen. Het gaat hier om de Chinese film ‘City of Life and Death'. Op het filmfestival van San Sebastiaan sleepte het onlangs de prijs voor beste film in de wacht.

Het telefoontje viel Gallenberger zwaar: "Na dit telefoontje beving mij een gevoel wat mij vooraf vreemd was. Het gevoel dat ik bespied werd, in de gaten gehouden werd door iemand die mij niet was opgevallen. Een uiterst onruststellende ervaring. Voor het eerst was ik bereid de film op te geven." Toeval blijkt nooit ver weg. Lopend door het oude stadsgedeelte van Nanking ontmoet de regisseur een vriendelijk ogende man van 83 jaar die zijn hele leven in Nanking heeft gewoond. Dit niet alleen, na de vraag waar deze man woonde ten tijde van de slachting antwoordde de Chinees: "Het huis stond bij Xiaofen Qiao, op de hoek van Guangzhoustraat." Gallenberger: "Ik kon mijn ontroering nauwelijks verbergen. Dit was het adres van John Rabe. Op dit moment werd voor mij de vraag, of ik deze film zou kunnen maken, zou durven maken of zelfs zou moeten maken, beantwoord: ik moest hem maken".

‘John Rabe' heeft een zeer interessante cast. Ulrich Tukur (‘Das Leben der Anderen') kruipt in de huid van John Rabe. Verder maken onder meer Steve Buscemi (‘Fargo'), Daniel Brühl (‘Goodbye Lenin!'), Anne Consigny (‘Diving Bell and the Butterfly'), Jingchu Zhang (‘Protégé') hun opwachting. Met zulk een diversiteit aan talent in de cast, zal de uitwerking van de film in ieder geval niet aan de acteerprestaties liggen.

Er ligt wel gevaar op de loer voor ‘John Rabe', de kans bestaat dat Florian Gallenberger voor een te heroïsche aanpak kiest. Het gebiedt te zeggen, de trailer wijst iets in deze richting. De trailer laat verder een groot spektakel zien, een antioorlogsfilm over de goede daden van een Duitse man in China. De vraag is of John Rabe dit had gewild, hij beschouwde het simpelweg als zijn plicht om mensen te helpen in tijd van nood.

Het is te hopen dat John Rabe realistisch in beeld wordt gebracht, een held maar ook een ongecompliceerd man die omwille van zijn intentie om goed te doen ook beslissingen maakte die moeilijk begrepen kunnen worden.

‘John Rabe' ging in première op het filmfestival van Berlijn en was de grote winnaar bij de jaarlijkse Deutsche Filmpreis, de Lola's. Hij won onder meer de awards voor beste film en beste mannelijke hoofdrol. Het wordt zo langzamerhand wel eens tijd dat dit vergeten drama ook bij de Westerse wereld bekend wordt en dat John Rabe de eer krijgt die hem toekomt.