‘Centochiodi', wat "honderd spijkers" betekent, is wat, volgens eigen zeggen, de laatste speelfilm zal zijn van regisseur Ermanno Olmi, die al vanaf de jaren vijftig films maakt. Films waarin vaak religie en moraliteit als belangrijke thema's werden opgevoerd. Zo ook in ‘Centochiodi', een hartverwarmende "kleine" film met grote symboliek.

De religieuze lading van de film is niet te missen. Niet alleen vertoont het gedrag van de professor in het verhaal gelijkenissen met de handelingen van Jesus, hij ziet er ook nog zo uit en wordt zo genoemd door de plaatselijke, boerenbevolking van het dorpje aan de Po. De knappe, jonge man is als een frisse wind die door de van tradities en gezelligheid doordrongen gemeenschap van het dorpje. Vanwege zijn lange zwarte haar en baard wordt hij grappend Jesus Christus genoemd, maar later wordt hij daadwerkelijk als verlosser te worden gezien wanneer de bevolking zich van hem afhankelijk lijkt te maken voor het voortbestaan van hun levens - onder meer in de meest praktische zin wanneer ze bedreigd worden met uitzetting. Ze verlichten zelfs het wandelpad, waar ze hem na een korte afwezigheid weer op hopen te zien verschijnen, met kaarsen.

De man die Jesus Christus wordt genoemd gaat gedurende de film niet vaak op zijn beweegredenen in, en dit had ook beter zo kunnen blijven. De filmmaker achtte het echter nodig om hem enkele onnodige speeches te geven: een sentimentele tegen zijn mededorpsgenoten, over de waarde van hun simpele, pure leven, en een andere tegen de eigenaar van de bibliotheek wiens religieuze boeken hij met spijkers doorkliefd heeft. Deze laatste speech is zowel een hooghartig, moralistisch relaas dat te simpele contrasten maakt en de intelligentsia, wetenschap, en elke kennisoverdracht middels boeken, wel erg makkelijk wegzet als zijnde verstoken van waarde.        

Gelukkig blijft dit soort expliciete uitleg en communicatie van boodschappen grotendeels achterwege en is het de heerlijke, rustieke sfeer - overgebracht door het prachtige, zich op de natuur en kalme levensstijl van de dorpsgemeenschap concentrerende camerawerk en de wonderschone vioolmuziek - die ervoor zorgt dat je als kijker anderhalf uur lang in een ongedwongen roes terecht komt en met een voldaan, luchtig gevoel de filmzaal verlaat. Dit laatste komt mede door de lichtvoetige elementen in het verhaal, die in tegenstelling tot reeds beschreven scènes, erop wijzen dat de film, of regisseur, zichzelf niet al te serieus neemt. De grappen over "Jesus Christus" zijn hier onderdeel van, maar ook zeker de charmante (bijna-) relatie tussen Jesus en het meisje van de bakker, een leuke spring in 't veld die dolblij is met haar verovering. Het zorgt er gelukkig voor dat de film niet topzwaar wordt en in pretentie verdrinkt, maar de toeschouwer een schattig en warm verhaal voorschotelt over de schoonheid van het "echte" leven. 

Een vervallen hutje langs de rivier de Po, met deze plek neemt een jonge filosofieprofessor (Raz Degan) genoegen nadat hij een bizarre misdaad heeft begaan op universiteit van Bologna, waar hij werkzaam was. Daar heeft hij een honderdtal kostbare manuscripten met grote spijkers vastgenageld aan de vloer van de bibliotheek. Hij heeft deze misdaad begaan, omdat verondersteld wordt dat boeken de waarheid in pacht hebben. Sommige mensen verspillen daarom hun hele leven met het lezen van boeken, zonder het echte leven zelf te ervaren. Zoals de professor zegt: "Het drinken van een kop koffie met een goede vriend is meer waard dan alle boeken in de wereld." Hij wil het echte leven zelf ervaren en doet dit door neer te strijken in een verlaten ruïne aan de rand van een klein dorpje aan de Po. Vrijwel al zijn spullen laat hij achter, zelfs zijn dure auto. Deze heeft hij niet nodig voor het echte leven. Met open armen wordt hij in het dorpje ontvangen. De bewoners noemen de professor al snel Jezus, vanwege zijn gelijkenis met hem.

‘Centochiodi' is volgens eigen zeggen de laatste speelfilm van de Italiaanse regisseur Ermanno Olmi, die zich hierna volledig wil richten op het maken van documentaires. Olmi heeft ondertussen al een flinke carrière achter de rug. Geboren in 1931, regisseerde hij zijn eerste documentaire in 1953. Zijn eerste speelfilm kon hij in 1959 dankzij financiële hulp van Edison Volta maken. Sindsdien heeft hij meer dan tien speelfilms gemaakt, waaronder ‘L'Albero Degli Zoccoli', die in 1978 werd bekroond met een Gouden Palm.

‘Centochiodi' moet het vooral hebben van de schitterende plaatjes. Zowel de beelden van de bibliotheek als de beelden van het kleine dorpje aan de Po zijn schilderachtig.  Helaas weten deze beelden niet te verhullen dat het verhaal rammelt. De film is doorspekt van de religieuze verwijzingen (de bewoners van het dorp noemen de professor niet voor niets Jezus), maar deze verwijzingen zijn voor het verhaal eigenlijk niet van belang. Belangrijk lijkt de boodschap dat een eenvoudiger leven zonder overconsumptie een beter leven is. Het dorpje aan de Po lijkt hiervoor synoniem te staan. De bewoners van het kleine dorpje zijn in dit verhaal echter niet meer dan pionnen, die met hun kale dialogen bovenstaande moeten bevestigen. Gelukkig weten de mooie beelden en het prettige tempo waarin de film verteld wordt 'Centochiodi' nog enigszins de moeite waard te maken.